Jak lepiej się bawić?

Dlaczego tak długo wybierasz, co obejrzeć, dlaczego scrollowanie i „brain rot” nie dają ci odpocząć, czy lepszy jest maraton, czy jeden odcinek dziennie, dlaczego przerwy i spoilery niczego nie psują, czy gry wideo ci służą, czy szkodzą, dlaczego grać z innymi, dlaczego czytać, jak sprawić, żeby to, co oglądasz, zostało z tobą na dłużej, i plan na ciąg dalszy.

Dlaczego tak długo wybierasz?

Jak lepiej się bawić? Ponad dziesięć minut spędzamy na samym wybieraniu, co obejrzeć. A czasem po tak długim szukaniu poddajemy się i nie oglądamy nic. A gdyby problemem nie było to, ile się bawisz, tylko jak? Dziś zobaczysz, co mówi na ten temat nauka, i wyjdziesz z planem, żeby bardziej cieszyć się wolnym czasem.

A tak przy okazji, to mój dom w MindHaOS, i spójrz: dziś trwa w nim apokalipsa, bo na koniec świata nie ma lepszego planu niż zostać w domu z dobrym filmem. W tym pokoju prowadzę wszystko, co oglądam, czytam i w co gram.

W 2023 roku firma Nielsen zapytała w Stanach Zjednoczonych, ile czasu zajmuje nam wybór, co obejrzeć: średnio dziesięć i pół minuty. Cztery lata wcześniej było to niewiele ponad siedem.

Wydaje się, że to niewiele, ale zsumuj: dziesięć minut każdego wieczoru to ponad sześćdziesiąt godzin rocznie, na samo szukanie. Sprawdź, ile wychodzi u ciebie.

Cała sztuka to zdecydować, zanim usiądziesz: miej listę zaległości, a jeśli w pięć minut nic nie wybierzesz, włącz pierwszą pozycję z listy.

W moim pokoju Rozrywka prowadzę swoje archiwum: co obejrzałem, co przeczytałem, w co zagrałem i co mam w planach, uporządkowane według gatunku.

Dlaczego scrollowanie nie daje ci odpocząć?

W 2024 roku słownik Oxford wybrał na słowo roku „brain rot”, coś jak „zgniły mózg”: to uczucie otępienia po godzinach bezmyślnego oglądania treści.

W 2015 roku Philippe Verduyn i jego zespół zauważyli, że przeglądanie mediów społecznościowych bez udziału, samo przewijanie postów, pogarszało samopoczucie ludzi w ciągu dnia. Używanie ich do rozmów z innymi nie miało takiego efektu.

A w 2018 roku Melissa Hunt i jej zespół poprosili studentów, żeby przez trzy tygodnie korzystali z mediów społecznościowych tylko trzydzieści minut dziennie. Czuli się mniej samotni i mniej smutni. Sprawdź, ile w ciągu roku uzbiera się twojego scrollowania.

Sztuka nie polega na tym, żeby je rzucić, tylko żeby wybierać: zanim otworzysz aplikację, zapytaj się, czego szukasz. Jeśli odpoczynku, wybierz coś, co naprawdę chcesz zobaczyć, a kiedy się skończy, zamknij ją.

Maraton czy jeden odcinek dziennie?

W 2017 roku Jared Horvath i jego zespół dali studentom do obejrzenia serial: jedni oglądali całość za jednym zamachem, inni po odcinku dziennie, a jeszcze inni po jednym na tydzień. Ci od maratonu mniej się nim cieszyli, a kilka miesięcy później gorzej go pamiętali.

I jest jeszcze jeden koszt. W tym samym roku Liese Exelmans i Jan Van den Bulck zauważyli, że młodzi ludzie, którzy robili sobie maratony, gorzej spali i budzili się bardziej zmęczeni: po ostatnim odcinku głowa wciąż jest rozpędzona.

Sprawdź, na ile starczy ci serial w twoim tempie i o której kładziesz się spać z jeszcze jednym odcinkiem.

Dlatego tutaj każdy serial ma swój status: Pluto mam w planach i będę go oglądał po jednym odcinku.

Dlaczego przerwy i spoilery niczego nie psują?

W 2009 roku Leif Nelson, Tom Meyvis i Jeff Galak pokazali ludziom program z przerwami na reklamy i bez nich. Z przerwami podobał im się bardziej: przyjemność z czasem się zużywa, a przerwa ją odnawia.

I jeszcze jedna niespodzianka: w 2011 roku Jonathan Leavitt i Nicholas Christenfeld dali ludziom do przeczytania opowiadania ze zdradzonym zakończeniem i bez niego. Średnio bardziej podobały się te, których koniec był już znany.

Więc nie bój się przerwy: wstań, pogadaj o tym, co było na ekranie, i wróć z większą ochotą. W historii naprawdę liczy się nie tylko to, jak się kończy.

A jeśli chcę wiedzieć, o czym coś jest, zanim to obejrzę, proszę tu o streszczenie AI, bez spoilerów, dopóki tego nie skończę.

Czy gry wideo ci służą, czy szkodzą?

W 2014 roku Andrew Przybylski zbadał prawie pięć tysięcy dzieci w wieku od dziesięciu do piętnastu lat w Wielkiej Brytanii. Ci, którzy grali mniej niż godzinę dziennie, mieli się trochę lepiej niż ci, którzy nie grali wcale, a ci, którzy grali ponad trzy godziny, trochę gorzej.

A w 2022 roku, na prawie trzydziestu dziewięciu tysiącach dorosłych graczy, Matti Vuorre i jego zespół zauważyli, że liczba godzin prawie nie zmieniała ich samopoczucia. Liczyło się za to, dlaczego grali: dla przyjemności, dobrze; bo czuli, że muszą, gorzej.

Więc zanim zaczniesz grać, zadaj sobie pytanie: gram, bo chcę, czy bo nie potrafię przestać? Zobacz, co ci wyjdzie.

W moim pokoju mam dwadzieścia trzy gry na chwilę: łamigłówki, zręcznościowe, karty i planszowe, a każda ma swój poziom trudności.

Dlaczego grać z innymi?

W 2020 roku Drew Altschul i Ian Deary śledzili losy ponad tysiąca osób w Szkocji, wszystkich urodzonych w 1936 roku. Ci, którzy więcej grali w gry planszowe i karciane, stracili mniej pamięci i sprawności umysłowej między siedemdziesiątym a siedemdziesiątym dziewiątym rokiem życia.

Jeśli ten przewodnik ci się podoba, kliknij „Podoba mi się”, „Subskrybuj”, żeby nie przegapić następnego, i „Udostępnij” go osobie, która zawsze ogrywa cię w karty.

A dzielenie się zmienia wszystko: w 2014 roku Erica Boothby i jej zespół zauważyli, że czekolada smakowała lepiej, kiedy ktoś inny próbował jej w tym samym momencie. To, co przeżywasz z kimś, czujesz mocniej.

Dlatego są tu też gry dla grupy, jak Poznajmy się albo Debaty, i stoły online, żeby grać z przyjaciółmi.

A czytanie się liczy?

W 2016 roku Avni Bavishi, Martin Slade i Becca Levy przez dwanaście lat śledzili ponad trzy i pół tysiąca osób po pięćdziesiątce. Ci, którzy czytali książki, żyli średnio prawie dwa lata dłużej niż ci, którzy nie czytali.

I nie trzeba wiele: przy pół godzinie dziennie zobacz, ile książek zmieści ci się w roku.

Dobry moment to czas przed snem: książka zamiast jeszcze jednego odcinka. Zostaw ją na poduszce, a telefon z dala od łóżka.

Moje książki też są tutaj: Anathem mam w trakcie, a Cosmos ma już swoje pięć gwiazdek.

Jak sprawić, żeby zostało na dłużej?

W 2014 roku Ting Zhang i jej zespół poprosili studentów, żeby zamknęli w kapsule czasu zwykłe rzeczy z codzienności: ostatni obejrzany film, piosenkę, rozmowę. Trzy miesiące później ponowne czytanie zaciekawiło ich dużo bardziej, niż sobie wyobrażali.

Więc kiedy coś skończysz, zapisz trzy rzeczy: ile dajesz temu gwiazdek, jedno zdanie o tym, co ci to dało, i w czyim towarzystwie.

Z czasem twoje notatki pokażą ci, co naprawdę lubisz, a wybór, co obejrzeć, stanie się dużo łatwiejszy.

Moje karty przechowują to wszystko: z przodu okładka, a po dotknięciu karta się odwraca i pokazuje moje gwiazdki i moją recenzję.

Jak iść dalej? Twój plan na ciąg dalszy

W pierwszym tygodniu zrób listę zaległości i sprawdź, ile czasu niepostrzeżenie ucieka ci w mediach społecznościowych.

W pierwszym miesiącu wyznacz limit maratonów: dwa odcinki na wieczór, a resztę zostaw na jutro.

I jeden wieczór w tygodniu zamień ekran na grę planszową albo książkę, najlepiej z kimś.

A swoje zaległości prowadzę jako cel: zaległa klasyka science fiction, po jednym tytule naraz.

Podsumowując: decyduj, zanim usiądziesz; scrolluj z zamiarem, nie automatycznie; jeden odcinek naraz, a przerwy nie przeszkadzają; graj dla przyjemności i z innymi; czytaj trochę każdego dnia; i zapisuj, co ci to dało.

W pokoju Rozrywka w MindHaOS możesz prowadzić swoje archiwum filmów, seriali, książek i gier wideo, ze swoimi recenzjami, i grać w swoje gry planszowe. Zbuduj swój mentalny dom za darmo już dziś: link jest w opisie. A w następnym przewodniku: jak dbać o swoje pojazdy?

Ten przewodnik ma charakter informacyjny: wyniki cytowanych badań streszczamy w prosty sposób, a wiele z nich pokazuje związki, a nie przyczyny. Jeśli czujesz, że nie potrafisz przestać grać albo patrzeć w ekran, choć chcesz, porozmawiaj z kimś zaufanym albo ze specjalistą.

  1. Nielsen. State of Play 2023: Streaming viewers spend 10.5 minutes deciding what to watch (2023).
  2. Oxford University Press. Oxford Word of the Year 2024: brain rot (2024).
  3. Verduyn P., Lee D. S., Park J., Shablack H., Orvell A., Bayer J., Ybarra O., Jonides J., Kross E. Passive Facebook usage undermines affective well-being: Experimental and longitudinal evidence. Journal of Experimental Psychology: General (2015).
  4. Hunt M. G., Marx R., Lipson C., Young J. No more FOMO: Limiting social media decreases loneliness and depression. Journal of Social and Clinical Psychology (2018).
  5. Horvath J. C., Horton A. J., Lodge J. M., Hattie J. A. C. The impact of binge watching on memory and perceived comprehension. First Monday (2017).
  6. Exelmans L., Van den Bulck J. Binge viewing, sleep, and the role of pre-sleep arousal. Journal of Clinical Sleep Medicine (2017).
  7. Nelson L. D., Meyvis T., Galak J. Enhancing the television-viewing experience through commercial interruptions. Journal of Consumer Research (2009).
  8. Leavitt J. D., Christenfeld N. J. S. Story spoilers don't spoil stories. Psychological Science (2011).
  9. Przybylski A. K. Electronic gaming and psychosocial adjustment. Pediatrics (2014).
  10. Vuorre M., Johannes N., Magnusson K., Przybylski A. K. Time spent playing video games is unlikely to impact well-being. Royal Society Open Science (2022).
  11. Altschul D. M., Deary I. J. Playing analog games is associated with reduced declines in cognitive function: a 68-year longitudinal cohort study. The Journals of Gerontology: Series B (2020).
  12. Boothby E. J., Clark M. S., Bargh J. A. Shared experiences are amplified. Psychological Science (2014).
  13. Bavishi A., Slade M. D., Levy B. R. A chapter a day: Association of book reading with longevity. Social Science & Medicine (2016).
  14. Zhang T., Kim T., Brooks A. W., Gino F., Norton M. I. A "present" for the future: The unexpected value of rediscovery. Psychological Science (2014).