Jak lepiej się bawić?
Dlaczego tak długo wybierasz, co obejrzeć, dlaczego scrollowanie i „brain rot” nie dają ci odpocząć, czy lepszy jest maraton, czy jeden odcinek dziennie, dlaczego przerwy i spoilery niczego nie psują, czy gry wideo ci służą, czy szkodzą, dlaczego grać z innymi, dlaczego czytać, jak sprawić, żeby to, co oglądasz, zostało z tobą na dłużej, i plan na ciąg dalszy.
Dlaczego tak długo wybierasz?
Jak lepiej się bawić? Ponad dziesięć minut spędzamy na samym wybieraniu, co obejrzeć. A czasem po tak długim szukaniu poddajemy się i nie oglądamy nic. A gdyby problemem nie było to, ile się bawisz, tylko jak? Dziś zobaczysz, co mówi na ten temat nauka, i wyjdziesz z planem, żeby bardziej cieszyć się wolnym czasem.
A tak przy okazji, to mój dom w MindHaOS, i spójrz: dziś trwa w nim apokalipsa, bo na koniec świata nie ma lepszego planu niż zostać w domu z dobrym filmem. W tym pokoju prowadzę wszystko, co oglądam, czytam i w co gram.
W 2023 roku firma Nielsen zapytała w Stanach Zjednoczonych, ile czasu zajmuje nam wybór, co obejrzeć: średnio dziesięć i pół minuty. Cztery lata wcześniej było to niewiele ponad siedem.
Wydaje się, że to niewiele, ale zsumuj: dziesięć minut każdego wieczoru to ponad sześćdziesiąt godzin rocznie, na samo szukanie. Sprawdź, ile wychodzi u ciebie.
Cała sztuka to zdecydować, zanim usiądziesz: miej listę zaległości, a jeśli w pięć minut nic nie wybierzesz, włącz pierwszą pozycję z listy.
W moim pokoju Rozrywka prowadzę swoje archiwum: co obejrzałem, co przeczytałem, w co zagrałem i co mam w planach, uporządkowane według gatunku.
Dlaczego scrollowanie nie daje ci odpocząć?
W 2024 roku słownik Oxford wybrał na słowo roku „brain rot”, coś jak „zgniły mózg”: to uczucie otępienia po godzinach bezmyślnego oglądania treści.
W 2015 roku Philippe Verduyn i jego zespół zauważyli, że przeglądanie mediów społecznościowych bez udziału, samo przewijanie postów, pogarszało samopoczucie ludzi w ciągu dnia. Używanie ich do rozmów z innymi nie miało takiego efektu.
A w 2018 roku Melissa Hunt i jej zespół poprosili studentów, żeby przez trzy tygodnie korzystali z mediów społecznościowych tylko trzydzieści minut dziennie. Czuli się mniej samotni i mniej smutni. Sprawdź, ile w ciągu roku uzbiera się twojego scrollowania.
Sztuka nie polega na tym, żeby je rzucić, tylko żeby wybierać: zanim otworzysz aplikację, zapytaj się, czego szukasz. Jeśli odpoczynku, wybierz coś, co naprawdę chcesz zobaczyć, a kiedy się skończy, zamknij ją.
Maraton czy jeden odcinek dziennie?
W 2017 roku Jared Horvath i jego zespół dali studentom do obejrzenia serial: jedni oglądali całość za jednym zamachem, inni po odcinku dziennie, a jeszcze inni po jednym na tydzień. Ci od maratonu mniej się nim cieszyli, a kilka miesięcy później gorzej go pamiętali.
I jest jeszcze jeden koszt. W tym samym roku Liese Exelmans i Jan Van den Bulck zauważyli, że młodzi ludzie, którzy robili sobie maratony, gorzej spali i budzili się bardziej zmęczeni: po ostatnim odcinku głowa wciąż jest rozpędzona.
Sprawdź, na ile starczy ci serial w twoim tempie i o której kładziesz się spać z jeszcze jednym odcinkiem.
Dlatego tutaj każdy serial ma swój status: Pluto mam w planach i będę go oglądał po jednym odcinku.
Dlaczego przerwy i spoilery niczego nie psują?
W 2009 roku Leif Nelson, Tom Meyvis i Jeff Galak pokazali ludziom program z przerwami na reklamy i bez nich. Z przerwami podobał im się bardziej: przyjemność z czasem się zużywa, a przerwa ją odnawia.
I jeszcze jedna niespodzianka: w 2011 roku Jonathan Leavitt i Nicholas Christenfeld dali ludziom do przeczytania opowiadania ze zdradzonym zakończeniem i bez niego. Średnio bardziej podobały się te, których koniec był już znany.
Więc nie bój się przerwy: wstań, pogadaj o tym, co było na ekranie, i wróć z większą ochotą. W historii naprawdę liczy się nie tylko to, jak się kończy.
A jeśli chcę wiedzieć, o czym coś jest, zanim to obejrzę, proszę tu o streszczenie AI, bez spoilerów, dopóki tego nie skończę.
Czy gry wideo ci służą, czy szkodzą?
W 2014 roku Andrew Przybylski zbadał prawie pięć tysięcy dzieci w wieku od dziesięciu do piętnastu lat w Wielkiej Brytanii. Ci, którzy grali mniej niż godzinę dziennie, mieli się trochę lepiej niż ci, którzy nie grali wcale, a ci, którzy grali ponad trzy godziny, trochę gorzej.
A w 2022 roku, na prawie trzydziestu dziewięciu tysiącach dorosłych graczy, Matti Vuorre i jego zespół zauważyli, że liczba godzin prawie nie zmieniała ich samopoczucia. Liczyło się za to, dlaczego grali: dla przyjemności, dobrze; bo czuli, że muszą, gorzej.
Więc zanim zaczniesz grać, zadaj sobie pytanie: gram, bo chcę, czy bo nie potrafię przestać? Zobacz, co ci wyjdzie.
W moim pokoju mam dwadzieścia trzy gry na chwilę: łamigłówki, zręcznościowe, karty i planszowe, a każda ma swój poziom trudności.
Dlaczego grać z innymi?
W 2020 roku Drew Altschul i Ian Deary śledzili losy ponad tysiąca osób w Szkocji, wszystkich urodzonych w 1936 roku. Ci, którzy więcej grali w gry planszowe i karciane, stracili mniej pamięci i sprawności umysłowej między siedemdziesiątym a siedemdziesiątym dziewiątym rokiem życia.
Jeśli ten przewodnik ci się podoba, kliknij „Podoba mi się”, „Subskrybuj”, żeby nie przegapić następnego, i „Udostępnij” go osobie, która zawsze ogrywa cię w karty.
A dzielenie się zmienia wszystko: w 2014 roku Erica Boothby i jej zespół zauważyli, że czekolada smakowała lepiej, kiedy ktoś inny próbował jej w tym samym momencie. To, co przeżywasz z kimś, czujesz mocniej.
Dlatego są tu też gry dla grupy, jak Poznajmy się albo Debaty, i stoły online, żeby grać z przyjaciółmi.
A czytanie się liczy?
W 2016 roku Avni Bavishi, Martin Slade i Becca Levy przez dwanaście lat śledzili ponad trzy i pół tysiąca osób po pięćdziesiątce. Ci, którzy czytali książki, żyli średnio prawie dwa lata dłużej niż ci, którzy nie czytali.
I nie trzeba wiele: przy pół godzinie dziennie zobacz, ile książek zmieści ci się w roku.
Dobry moment to czas przed snem: książka zamiast jeszcze jednego odcinka. Zostaw ją na poduszce, a telefon z dala od łóżka.
Moje książki też są tutaj: Anathem mam w trakcie, a Cosmos ma już swoje pięć gwiazdek.
Jak sprawić, żeby zostało na dłużej?
W 2014 roku Ting Zhang i jej zespół poprosili studentów, żeby zamknęli w kapsule czasu zwykłe rzeczy z codzienności: ostatni obejrzany film, piosenkę, rozmowę. Trzy miesiące później ponowne czytanie zaciekawiło ich dużo bardziej, niż sobie wyobrażali.
Więc kiedy coś skończysz, zapisz trzy rzeczy: ile dajesz temu gwiazdek, jedno zdanie o tym, co ci to dało, i w czyim towarzystwie.
Z czasem twoje notatki pokażą ci, co naprawdę lubisz, a wybór, co obejrzeć, stanie się dużo łatwiejszy.
Moje karty przechowują to wszystko: z przodu okładka, a po dotknięciu karta się odwraca i pokazuje moje gwiazdki i moją recenzję.
Jak iść dalej? Twój plan na ciąg dalszy
W pierwszym tygodniu zrób listę zaległości i sprawdź, ile czasu niepostrzeżenie ucieka ci w mediach społecznościowych.
W pierwszym miesiącu wyznacz limit maratonów: dwa odcinki na wieczór, a resztę zostaw na jutro.
I jeden wieczór w tygodniu zamień ekran na grę planszową albo książkę, najlepiej z kimś.
A swoje zaległości prowadzę jako cel: zaległa klasyka science fiction, po jednym tytule naraz.
Podsumowując: decyduj, zanim usiądziesz; scrolluj z zamiarem, nie automatycznie; jeden odcinek naraz, a przerwy nie przeszkadzają; graj dla przyjemności i z innymi; czytaj trochę każdego dnia; i zapisuj, co ci to dało.
W pokoju Rozrywka w MindHaOS możesz prowadzić swoje archiwum filmów, seriali, książek i gier wideo, ze swoimi recenzjami, i grać w swoje gry planszowe. Zbuduj swój mentalny dom za darmo już dziś: link jest w opisie. A w następnym przewodniku: jak dbać o swoje pojazdy?
Ten przewodnik ma charakter informacyjny: wyniki cytowanych badań streszczamy w prosty sposób, a wiele z nich pokazuje związki, a nie przyczyny. Jeśli czujesz, że nie potrafisz przestać grać albo patrzeć w ekran, choć chcesz, porozmawiaj z kimś zaufanym albo ze specjalistą.
- Nielsen. State of Play 2023: Streaming viewers spend 10.5 minutes deciding what to watch (2023).
- Oxford University Press. Oxford Word of the Year 2024: brain rot (2024).
- Verduyn P., Lee D. S., Park J., Shablack H., Orvell A., Bayer J., Ybarra O., Jonides J., Kross E. Passive Facebook usage undermines affective well-being: Experimental and longitudinal evidence. Journal of Experimental Psychology: General (2015).
- Hunt M. G., Marx R., Lipson C., Young J. No more FOMO: Limiting social media decreases loneliness and depression. Journal of Social and Clinical Psychology (2018).
- Horvath J. C., Horton A. J., Lodge J. M., Hattie J. A. C. The impact of binge watching on memory and perceived comprehension. First Monday (2017).
- Exelmans L., Van den Bulck J. Binge viewing, sleep, and the role of pre-sleep arousal. Journal of Clinical Sleep Medicine (2017).
- Nelson L. D., Meyvis T., Galak J. Enhancing the television-viewing experience through commercial interruptions. Journal of Consumer Research (2009).
- Leavitt J. D., Christenfeld N. J. S. Story spoilers don't spoil stories. Psychological Science (2011).
- Przybylski A. K. Electronic gaming and psychosocial adjustment. Pediatrics (2014).
- Vuorre M., Johannes N., Magnusson K., Przybylski A. K. Time spent playing video games is unlikely to impact well-being. Royal Society Open Science (2022).
- Altschul D. M., Deary I. J. Playing analog games is associated with reduced declines in cognitive function: a 68-year longitudinal cohort study. The Journals of Gerontology: Series B (2020).
- Boothby E. J., Clark M. S., Bargh J. A. Shared experiences are amplified. Psychological Science (2014).
- Bavishi A., Slade M. D., Levy B. R. A chapter a day: Association of book reading with longevity. Social Science & Medicine (2016).
- Zhang T., Kim T., Brooks A. W., Gino F., Norton M. I. A "present" for the future: The unexpected value of rediscovery. Psychological Science (2014).